Waarom je fietsschoenen de sleutel zijn tot een snellere transitie en een betere run

Al jaren is de triatlonwereld geobsedeerd door marginal gains op de fiets: custom aerobars van €3000, aero-derailleurwieltjes van €700 of calf sleeves van €120. Deze upgrades kunnen seconden, soms minuten, van je fietstijd afschaven. Ze zien echter vaak een factor over het hoofd die in de multisport minstens zo belangrijk is: hoe fris je lichaam is op het moment dat je begint aan het looponderdeel.

Wat als je fietsschoenen meer deden dan alleen kracht overbrengen? En wat als de manier waarop je voet boven de pedaalas gepositioneerd is, een van de redenen is waarom je benen als lood voelen tijdens de eerste kilometers van je marathon?

Nieuwe inzichten uit de biomechanica en bike-fitting suggereren dat de setup van je schoen en pedaal — en dan specifiek de verticale afstand van de pedaalas tot de voet (stack height) en de laterale stabiliteit van je voet — een wezenlijke invloed heeft op hoe je spieren werken tijdens het fietsen. Dit beïnvloedt direct hoe je je voelt bij de start van het lopen. Hoewel deze effecten nog niet volledig gekwantificeerd zijn in triatlon-specifieke studies, zijn de mechanismen erachter aannemelijk en consistent met huidig onderzoek naar de interface tussen voet, schoen en pedaal.

1. De stille energiedief: de bijdrage van de enkel

De meeste fietsschoenen zijn gebouwd volgens een pure wielerfilosofie: een platte carbon zool, een relatief hoge stack height en een flexibel bovenwerk. Voor een wielrenner is dat meestal prima. Voor een triatleet die direct na het fietsen moet hardlopen, heeft dit ontwerp andere gevolgen. Niet in de laatste plaats omdat de schoenen meestal maar met één klitteband of BOA-sluiting vastgemaakt worden. Hierdoor zit de voet minder goed opgesloten.

In een traditionele schoen met een hogere stack height bevindt je voet zich vaak 15 tot 18 mm boven de pedaalas. Dit vergroot de verticale hefboomarm tussen het pedaal en het enkelgewricht. Mechanisch gezien vereist een langere hefboomarm meer stabilisatiewerk van de spieren rond de enkel — met name de gastrocnemius en de soleus (de kuitspieren) — om de voet onder belasting gecentreerd en stabiel op het pedaal te houden.

Onderzoek naar de positie van schoenplaatjes en trapbiomechanica toont aan dat veranderingen aan de voet-pedaal-interface de gewrichtsmomenten en spieractivatiepatronen in het onderbeen veranderen. Het naar achteren plaatsen van de schoenplaatjes vermindert bijvoorbeeld de belasting op de enkel en verplaatst de druk van de kuit naar de grotere spiergroepen hoger in het been. Hoewel geen enkele studie direct "kuit-frisheid" in T2 heeft gemeten, is het aannemelijk dat wanneer je kuiten urenlang als stabilisatoren fungeren op de fiets, ze vermoeider zijn zodra je begint te lopen.

2. Het Cádomotus-voordeel: verkleinen van de verticale hefboom

Dit is waar onze achtergrond in het schaatsen de regels van het spel verandert. De Cádomotus World Cup T2 en Chronos Aero schoenen maken gebruik van een kuipvormige carbon mal met een uitzonderlijk lage stack height tussen de pedaalas en je voetzool.

Door de voet dichter bij de as te brengen, wordt de verticale hefboomarm verkort. Theoretisch verlaagt dit de stabilisatie-eisen rond de enkel, waardoor je kuitspieren economischer kunnen werken tijdens lange fietsetappes. Diezelfde spieren kunnen vervolgens effectiever worden ingezet voor hun eigenlijke taak tijdens het lopen: het opslaan en loslaten van elastische energie om je vooruit te stuwen. Voor lange-afstandstriatleten is deze herverdeling van arbeid een zeer aannemelijk voordeel.

Biomechanisch onderzoek bevestigt dat interventies die de ondersteuning en uitlijning van de voet verbeteren, ongewenste bewegingen verminderen en de spierkracht efficiënter aansturen. Gecombineerd met inzichten uit onderzoek naar hardloopschoenen — waar instabiliteit de behoefte aan controle vergroot — ondersteunt dit de visie dat een lager, stabieler platform onder de voet efficiëntere bewegingspatronen bevordert.

3. Lagere Stack = Lager Zadel = Potentieel Aero-voordeel

Een lagere stack height van de fietsschoen triggert een kettingreactie in je fietspositie. Als je overstapt naar een schoen waarvan de zool bijvoorbeeld 3 tot 4 mm dunner is, moet je je zadel met ongeveer diezelfde afstand verlagen om de gewenste knie-extensie te behouden.

Bike-fit en EMG-studies tonen aan dat relatief kleine veranderingen in zadelhoogte de spieractivatie in de quadriceps, hamstrings en kuiten beïnvloeden. Het is essentieel voor zowel comfort als efficiëntie om binnen een nauwe, individuele "optimale zone" te blijven. Door stack height serieus te nemen, blijf je binnen die zone in plaats van ongemerkt te hoog te gaan zitten omdat zolen dikker worden.

Het iets verlagen van het zadel verlaagt ook je algehele zwaartepunt en kan je frontale oppervlak (CdA) in bepaalde posities verkleinen. Aerodynamische tests in windtunnels rapporteren regelmatig winst van enkele watts door kleine verbeteringen in de houding van de rijder. Hoewel een universele "gratis 10 watt" wetenschappelijk niet als feit gesteld kan worden, is het realistisch dat het optimaliseren van stack height en zadelhoogte samen bijdraagt aan meetbare winst in aerodynamische en biomechanische efficiëntie.

4. De neuromusculaire "reset" in T2

Het laatste puzzelstukje is hoe snel je zenuwstelsel kan schakelen van de 'fietsmodus' naar de 'loopmodus'. Onderzoek naar de bike-to-run transitie toont aan dat er een adaptatiefase is in de eerste minuten van het lopen, waarin coördinatie, pasritme en ervaren inspanning veranderen terwijl het lichaam de bewegingsstrategie reorganiseert.

In een setup waarbij de voet bij elke pedaalslag zoekt naar stabiliteit, moeten de onderbeenspieren hun output constant verfijnen. Een stijve, thermoplastische carbon kuip die de hiel en het midden van de voet omsluit, neemt een deel van deze stabilisatie over. Dit vermindert de noodzaak voor voortdurende spierspanning op laag niveau. Dit concept weerspiegelt observaties uit zowel fiets- als hardlooponderzoek: meer gecontroleerde, voorspelbare ondersteuning wordt vaak geassocieerd met meer reproduceerbare en economische bewegingspatronen.

Hoewel er geen studie is die bewijst dat dit specifieke schoentype exact een bepaald aantal seconden van je 10km-tijd afhaalt, is het neuromusculair logisch dat een stabieler platform het voor je lichaam makkelijker maakt om snel over te schakelen naar een soepel hardlooppatroon. Minder "ruis" in het systeem op de fiets betekent dat je sneller je natuurlijke ritme vindt op het asfalt.

Conclusie: Fiets niet alleen hard — bescherm je run

Als je consequent je beoogde fietstijden haalt, maar moeite hebt om je tempo te vinden in de eerste 10 km van het lopen, is het zinvol om verder te kijken dan wattage en velghoogte. Onderzoek wat er gebeurt bij de verbinding tussen je schoen en het pedaal.

Het huidige bewijs toont aan dat de setup van schoen en plaatjes de gewrichtsbelasting, spieractivatie en het comfort beïnvloedt. Geëxtrapoleerd naar de triatlon is er een sterke, wetenschappelijk onderbouwde ratio dat een lagere, stabielere stack height onnodig enkelwerk vermindert en de transitie naar het lopen versoepelt.

Kiezen voor een schoen die is ontwikkeld met deze biomechanica in gedachten — zoals de Chronos Aero Speedplay triatlonschoenen — betekent dat je niet alleen je fietsonderdeel optimaliseert, maar jezelf ook een betere kans geeft om efficiënter en met meer vertrouwen te lopen na 180 km in het zadel.

De onderzoeken en achtergrondartikelen waarnaar in deze blog wordt verwezen, zijn hieronder vermeld voor lezers die zich verder willen verdiepen in de wetenschap achter deze concepten.

Effect of cycling shoe cleat position on biomechanical and physiological responses during cycling – https://www.jsc-journal.com/index.php/JSC/article/view/521

The effects of cleat location on muscle recruitment – https://ojs.ub.uni-konstanz.de/cpa/article/view/5625/5119

Intervention at the foot–shoe–pedal interface in competitive cyclists – https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4970853/

Interlink Between Physiological and Biomechanical Changes During the Bike–Run Transition in Triathlon – https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9556684/

You’ve heard of “stack height” – but how does it apply to pedals and shoes? – https://www.cyclingweekly.com/products/youve-heard-of-stack-height-but-can-changing-it-boost-your-power-or-make-you-faster-we-took-a-detailed-look-to-see-how-it-all-stacks-up

The effects of running shoe stack height on running style and stability during level running – https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11885301/

The effects of running shoe stack height on running style and stability during level running – journal version – https://www.frontiersin.org/journals/bioengineering-and-biotechnology/articles/10.3389/fbioe.2025.1526752/full

Footwear technology and biomechanical adaptations in running – https://www.frontiersin.org/journals/bioengineering-and-biotechnology/articles/10.3389/fbioe.2025.1642555/full

Aerodynamics test with the new Cadomotus triathlon cycling shoes – https://www.triathlonworld.nl/en/blogs/product-reviews/cadomotus-triatlon-fietsschoenen